Câu hỏi “dịch COVID năm nào” không chỉ liên quan đến mốc thời gian xuất hiện ca bệnh đầu tiên mà còn gắn với toàn bộ quá trình ứng phó, các đợt bùng phát lớn, biến chủng virus và chiến lược kiểm soát dịch tại Việt Nam. Việc nhìn lại từng giai đoạn giúp rút ra nhiều kinh nghiệm quan trọng cho công tác phòng chống dịch bệnh trong tương lai.
Dịch COVID năm nào bắt đầu tại Việt Nam?
Ca mắc COVID-19 đầu tiên tại Việt Nam được ghi nhận ngày 23/01/2020, khi hai cha con người Trung Quốc nhập cảnh từ Vũ Hán được xác định dương tính tại TP. Hồ Chí Minh. Đây là dấu mốc đánh dấu sự hiện diện chính thức của virus SARS-CoV-2 tại nước ta.
Ngày 11/03/2020, Tổ chức Y tế Thế giới tuyên bố COVID-19 là đại dịch toàn cầu. Sau đó, Việt Nam triển khai hàng loạt biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt, trong đó có Chỉ thị 16 áp dụng từ 01/04/2020 nhằm giãn cách xã hội trên phạm vi rộng để hạn chế lây lan.
Các đợt bùng phát COVID-19 tại Việt Nam
Từ năm 2020 đến 2023, Việt Nam trải qua bốn đợt dịch lớn với mức độ ảnh hưởng khác nhau.
Đợt 1 (23/01 – 24/07/2020)
Số ca nhiễm còn hạn chế (415 ca) và chưa ghi nhận tử vong. Biện pháp kiểm soát được triển khai mạnh như cách ly tập trung, đóng cửa biên giới, phong tỏa khu vực nguy cơ cao. Đây là giai đoạn giúp hệ thống y tế có thêm thời gian chuẩn bị.
Đợt 2 (25/07/2020 – 27/01/2021)
Bùng phát tại Đà Nẵng, ghi nhận ca tử vong đầu tiên do COVID-19. Tổng cộng 1.136 ca mắc và 35 ca tử vong. Virus bắt đầu lây lan sâu trong cộng đồng.
Đợt 3 (28/01 – 26/04/2021)
Xuất hiện tại Hải Dương, liên quan đến khu công nghiệp. Ghi nhận 1.301 ca mắc. Hoạt động sản xuất bị gián đoạn, các biện pháp giãn cách được áp dụng diện rộng.
Đợt 4 (27/04/2021 – 31/10/2023)
Đây là giai đoạn nghiêm trọng nhất với hơn 11,6 triệu ca mắc và trên 43.000 ca tử vong. Biến chủng Delta và Omicron lây lan nhanh, đặc biệt tại TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam. Chiến lược phòng dịch chuyển từ “Zero COVID” sang thích ứng an toàn, linh hoạt.
Biến chủng virus và chiến dịch tiêm vắc xin
Biến chủng Delta và Omicron
Delta có khả năng lây nhiễm mạnh và gây triệu chứng nặng, khiến hệ thống y tế quá tải vào giữa năm 2021. Omicron xuất hiện đầu năm 2022, tốc độ lây lan cao nhưng mức độ nặng giảm hơn so với Delta.
Chiến dịch tiêm chủng
Việt Nam bắt đầu tiêm vắc xin COVID-19 từ ngày 08/03/2021. Đến tháng 3/2022, hơn 221 triệu liều đã được triển khai. Việc bao phủ vắc xin diện rộng góp phần giảm đáng kể tỷ lệ tử vong.
Điều chỉnh chính sách phòng dịch
Từ giữa năm 2022, Việt Nam chuyển sang chiến lược thích ứng an toàn. Đến ngày 20/10/2023, COVID-19 được phân loại là bệnh truyền nhiễm nhóm B, đánh dấu bước chuyển sang giai đoạn kiểm soát như các bệnh truyền nhiễm thông thường.
Thống kê dịch tễ theo từng năm
Tổng số ca mắc và tử vong
Tính đến 15/01/2024, Việt Nam ghi nhận 11.625.195 ca mắc và 43.206 ca tử vong, tỷ lệ tử vong khoảng 0,37%.
Số liệu nổi bật từng năm
- 2020: Gần 1.000 ca mắc, chưa ghi nhận tử vong lớn.
- 2021: Ca mắc tăng nhanh, triển khai tiêm vắc xin diện rộng.
- 2022: Khoảng 9,79 triệu ca mắc và 10.700 ca tử vong – năm có số ca cao nhất.
- 2023: Ca mắc giảm mạnh, duy trì tiêm nhắc lại.
Tác động kinh tế – xã hội
Dù chịu ảnh hưởng nặng nề, GDP Việt Nam vẫn duy trì tăng trưởng khoảng 2,9% năm 2020 và 2,6% năm 2021. Hơn 248 triệu liều vắc xin được tiêm góp phần ổn định xã hội và phục hồi kinh tế.
Vì sao cần biết dịch COVID năm nào xảy ra?
- Lập kế hoạch ứng phó: Dữ liệu theo thời gian giúp phân bổ nguồn lực y tế hợp lý.
- Rút kinh nghiệm phòng dịch: Mỗi đợt bùng phát cung cấp bài học khác nhau về kiểm soát và điều trị.
- Nâng cao nhận thức cộng đồng: Hiểu đúng diễn biến dịch giúp người dân phản ứng phù hợp trước các nguy cơ mới.
Kết luận
Dịch COVID-19 tại Việt Nam bắt đầu từ ngày 23/01/2020 và kéo dài qua bốn đợt bùng phát lớn đến hết năm 2023. Mỗi giai đoạn đều có đặc điểm riêng về biến chủng virus, chính sách kiểm soát và mức độ tác động. Việc xác định rõ dịch COVID năm nào bùng phát không chỉ mang ý nghĩa lịch sử mà còn là nền tảng quan trọng cho chiến lược y tế bền vững trong tương lai.
