Tìm hiểu chung về ho khan
Ho là phản xạ tự nhiên của cơ thể nhằm loại bỏ tác nhân kích thích như bụi, vi khuẩn, virus hoặc dị vật ra khỏi đường thở. Trong trường hợp ho khan, người bệnh chỉ cảm thấy rát họng, kích thích cổ họng nhưng không tống ra đờm.
Ho khan thường xuất hiện khi đường hô hấp bị viêm hoặc nhạy cảm quá mức. Ngược lại, ho có đờm xảy ra khi cơ thể sản sinh nhiều chất nhầy để đào thải vi khuẩn hoặc virus gây nhiễm trùng.
Nếu kéo dài, ho khan có thể gây đau ngực, mất ngủ, mệt mỏi và ảnh hưởng chất lượng cuộc sống.
Triệu chứng ho khan
Dấu hiệu thường gặp
- Ngứa hoặc rát cổ họng.
- Ho kéo dài, nhất là về đêm hoặc khi nằm xuống.
- Khàn tiếng, mất giọng do ho nhiều.
- Đau họng hoặc cảm giác vướng cổ.
- Tức ngực hoặc đau ngực khi ho dữ dội.
- Mệt mỏi do giấc ngủ bị gián đoạn.
Khi nào nên đi khám?
Bạn nên đến cơ sở y tế nếu:
- Ho kéo dài không cải thiện hoặc nặng dần.
- Ho ra máu hoặc đờm màu bất thường.
- Khó thở, thở khò khè.
- Sốt cao, ớn lạnh.
- Đau ngực không rõ nguyên nhân.
- Ho kéo dài trên 8 tuần.
Nguyên nhân gây ho khan
Hen suyễn
Đường thở bị viêm và co hẹp gây ho, có thể là dạng hen thể ho.
Trào ngược dạ dày thực quản (GERD)
Acid dạ dày trào ngược kích thích thực quản và cổ họng, gây ho kéo dài.
Chảy dịch mũi sau
Dịch nhầy từ mũi chảy xuống họng gây kích thích và ho.
Nhiễm virus
Ho có thể kéo dài sau cảm lạnh do đường thở còn nhạy cảm.
Nhiễm trùng hô hấp trên
Viêm xoang, viêm họng hoặc cúm đều có thể gây ho khan.
Dị ứng
Phản ứng miễn dịch với phấn hoa, bụi, lông động vật… gây kích thích đường thở.
Nguyên nhân ít gặp
- Thuốc ức chế men chuyển.
- Ho gà.
- Ung thư phổi.
- Suy tim.
- Xơ phổi vô căn.
Đối tượng nguy cơ
Ai dễ bị ho khan?
- Người bị dị ứng hoặc hen suyễn.
- Người mắc trào ngược dạ dày.
- Người cao tuổi, trẻ nhỏ hoặc người có bệnh nền.
Yếu tố làm tăng nguy cơ
- Hút thuốc hoặc hít khói thuốc.
- Làm việc trong môi trường ô nhiễm, nhiều bụi hóa chất.
- Dùng thuốc ức chế men chuyển điều trị huyết áp.
Chẩn đoán và điều trị ho khan
Phương pháp chẩn đoán
Bác sĩ sẽ khai thác triệu chứng, tiền sử bệnh và có thể chỉ định:
- Chụp X-quang hoặc CT ngực.
- Đo chức năng hô hấp (spirometry).
- Nội soi tiêu hóa nếu nghi ngờ trào ngược.
- Nội soi phế quản khi cần.
Điều trị ho khan
Tùy nguyên nhân, bác sĩ có thể chỉ định:
- Thuốc ức chế ho (dextromethorphan).
- Thuốc kháng histamin nếu do dị ứng.
- Thuốc giãn phế quản cho hen suyễn.
- Thuốc ức chế acid nếu do GERD.
- Kháng sinh khi có nhiễm khuẩn.
Biện pháp hỗ trợ tại nhà
- Uống nhiều nước.
- Dùng mật ong pha nước ấm.
- Xông hơi giúp làm dịu đường thở.
- Súc miệng nước muối ấm.
- Uống trà gừng, chanh mật ong.
Phòng ngừa ho khan
Thói quen sinh hoạt
- Tránh khói bụi, hóa chất.
- Không hút thuốc.
- Sử dụng máy tạo ẩm khi không khí khô.
- Giữ ấm cơ thể.
- Tập thể dục tăng sức đề kháng.
Chế độ dinh dưỡng
- Bổ sung vitamin C từ trái cây.
- Tránh ăn quá no nếu có trào ngược.
- Hạn chế thực phẩm cay nóng, quá lạnh.
Biện pháp phòng ngừa
- Rửa tay thường xuyên.
- Tránh tiếp xúc người đang mắc bệnh hô hấp.
- Giữ môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng.
Miễn trừ trách nhiệm
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Khi có dấu hiệu bất thường, bạn nên thăm khám tại cơ sở y tế để được tư vấn chuyên môn.
