Nguồn gốc tin đồn vắc xin mRNA gây ung thư
Một số nội dung lan truyền xuất phát từ nghiên cứu đăng trên tạp chí Oncotarget với tiêu đề liên quan đến “tín hiệu ung thư sau tiêm hoặc sau nhiễm Covid-19”. Từ đó, nhiều bài viết suy diễn rằng vắc xin mRNA như Pfizer hoặc Moderna có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư.
Tuy nhiên, giới chuyên môn cho rằng đây là cách hiểu chưa chính xác về nội dung nghiên cứu, dễ gây hiểu lầm và hoang mang trong cộng đồng.
Nghiên cứu được trích dẫn còn nhiều hạn chế
Theo phân tích của các chuyên gia, nghiên cứu trên sử dụng phương pháp scoping review (tổng quan thăm dò). Đây là dạng nghiên cứu nhằm rà soát tài liệu hiện có để xác định các “tín hiệu” ban đầu, chứ không nhằm chứng minh mối quan hệ nhân – quả.
Dữ liệu trong bài chủ yếu dựa vào báo cáo ca bệnh đơn lẻ và chuỗi ca – loại bằng chứng có giá trị thấp trong thang chứng cứ y học. Nghiên cứu không có thiết kế thử nghiệm lâm sàng, không có nhóm đối chứng chặt chẽ và không đưa ra ước tính nguy cơ ở quy mô dân số.
Vì vậy, việc khẳng định vắc xin gây ung thư dựa trên nghiên cứu này là không phù hợp về mặt khoa học.
Hiện tượng nổi hạch sau tiêm có đáng lo?
Một số thông tin cho rằng nổi hạch sau tiêm là dấu hiệu “ung thư hóa”. Thực tế, hạch bạch huyết là một phần của hệ miễn dịch. Sau tiêm vắc xin, cơ thể kích hoạt phản ứng miễn dịch tại chỗ tiêm và các hạch lân cận, khiến hạch có thể to lên tạm thời.
Đây là phản ứng sinh lý bình thường, có thể gặp ở nhiều loại vắc xin khác nhau và thường tự hết sau một thời gian.
Ngoài ra, sau đại dịch, nhu cầu khám sức khỏe tăng cao khiến nhiều bệnh lý vốn tồn tại trước đó được phát hiện trùng thời điểm sau tiêm, dễ dẫn đến suy luận sai lệch.
“Sau tiêm” không đồng nghĩa “do tiêm”
Việc một bệnh lý được chẩn đoán sau khi tiêm vắc xin chỉ cho thấy mối liên hệ về thời gian, không chứng minh được nguyên nhân. Khi hàng tỷ liều vắc xin đã được sử dụng trên toàn cầu, việc một số trường hợp ung thư được phát hiện sau tiêm là điều có thể xảy ra theo xác suất thống kê.
Để xác định mối liên hệ nhân quả, cần có các nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn với thiết kế khoa học chặt chẽ.
Dữ liệu lớn không ủng hộ giả thuyết vắc xin gây ung thư
Nếu vắc xin thực sự làm tăng nguy cơ ung thư, điều này phải thể hiện rõ trong các nghiên cứu quy mô lớn trên hàng triệu người. Tuy nhiên, đến nay, các dữ liệu hiện có chưa ghi nhận bằng chứng thuyết phục cho thấy vắc xin mRNA làm gia tăng nguy cơ ung thư.
Ngược lại, vắc xin Covid-19 đã được chứng minh giúp giảm đáng kể nguy cơ nhập viện và tử vong do bệnh, đặc biệt ở nhóm người có bệnh nền hoặc hệ miễn dịch suy giảm.
Cần thận trọng với thông tin sai lệch
Việc trích dẫn không đầy đủ hoặc diễn giải sai các nghiên cứu khoa học có thể gây hiểu nhầm nghiêm trọng. Các chuyên gia khuyến cáo người dân nên tiếp cận thông tin từ nguồn chính thống và tham khảo ý kiến chuyên môn khi có thắc mắc liên quan đến sức khỏe.
Kết luận
Cho đến thời điểm hiện tại, chưa có bằng chứng khoa học đáng tin cậy chứng minh vắc xin Pfizer hay Moderna gây ung thư. Các lo ngại chủ yếu xuất phát từ cách diễn giải thiếu chính xác một số nghiên cứu. Việc hiểu đúng bản chất khoa học sẽ giúp cộng đồng tránh hoang mang và đưa ra quyết định sáng suốt trong chăm sóc sức khỏe.
Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính tham khảo. Khi có băn khoăn về vắc xin hoặc tình trạng sức khỏe, bạn nên trao đổi trực tiếp với nhân viên y tế để được tư vấn phù hợp.
